1. Co to jest religia?
– to łączność człowieka z Bogiem.
2. Jaką religią jest religia katolicka?
– religią objawioną przez Boga.
3. W czym zawiera się wszystko, co Pan Bóg objawił?
– w Piśmie świętym i tradycji.
4. Co to jest Pismo święte?
– to zbiór ksiąg napisanych pod natchnieniem Ducha Świętego, który zawiera Słowo Boże skierowane do ludzi.
5. Kto jest autorem Pisma świętego?
– Pierwszorzędnym: Duch Święty, a drugorzędnym- ludzie przez Ducha Świętego natchnieni.
6. Jak dzieli się i z ilu ksiąg składa się Pismo święte?
– dzieli się na Stary Testament- 45 ksiąg oraz Nowy Testament- 27 ksiąg, razem 72 księgi.
7. Co jest przewodniczą myślą Pisma świętego?
– Przewodniczą myślą Pisma świętego jest Boży plan zbawienia ludzkości.
8. Które ze wszystkich ksiąg Pisma świętego są najważniejsze?
– to Ewangelie św., które opisują naukę i życie Pana Jezusa.
9. Jak inaczej nazywamy Ewangelię?
– nazywamy “Dobrą Nowiną”
10. Kto napisał cztery Ewangelie?
– Św. Mateusz, Św. Marek, Św. Łukasz, Św. Jan.
11. Wymień księgi Pisma świętego Nowego Testamentu.
– 4 Ewangelie, Dzieje Apostolskie, 14 listów św. Pawła i 7 listów innych Apostołów oraz Apokalipsa.
12. Co to jest Tradycja?
– Tradycja to zbiór Objawionych Prawd Bożych, nieopisanych przez Apostołów, które Kościół katolicki przechowuje i do wierzenia podaje.
13. Jakie znasz krótsze streszczenie najważniejszych prawd wiary?
– Wierzę w Boga Ojca, czyli skład Apostolski, zawierający 12 artykułów a także 6 prawd wiary.
14. Kto to jest Pan Bóg?
– Pan Bóg jest to Duch najdoskonalszy, Stworzyciel nieba i ziemi i Ojciec nasz najlepszy.
15. Dlaczego Pana Boga nazywamy Duchem?
– Pana Boga nazywamy Duchem, bo nie ma ciała.
16. Jak nazywamy Boga w trzech Osobach?
– Boga w trzech Osobach nazywamy Trójcą Przenajświętszą.
17.Dlaczego Trzy Osoby Boskie są jednym Bogiem?
– Trzy Osoby Boskie są jednym Bogiem, ponieważ mają tę samą naturę, czyli te same doskonałości.
18. Jakie przymioty posiada Pan Bóg?
Pan Bóg jest:
– Wieczny- zawsze był, jest, będzie,
– Wszechmocny- wszystko może czynić, co chce,
– Niezmienny- zawsze jest ten sam,
– Najmędrszy- wszystko, co robi jest mądre i dobre,
– Święty- złego nie chce, grzechem się brzydzi,
– Najsprawiedliwszy- za dobre wynagradza i za złe karze,
– Najmiłosierniejszy- pragnie zbawienia dla wszystkich ludzi.
19. Skąd wiemy, że Bóg istnieje?
O istnieniu Pana Boga wiemy:
– z istnienia świata i wielkiego ładu na świecie,
– z przekonania wszystkich ludów,
– z własnego sumienia,
– z Objawienia Bożego.
20. Kto to są Aniołowie?
– to duchy, które mają rozum i wolną wolę, lecz nie mają ciała.
21. Na co Pan Bóg stworzył Aniołów?
– aby Pana Boga chwalili, ludziom do zbawienia pomagali i cieszyli się szczęściem w niebie.
22. Jak nazywamy Aniołów, którzy nam pomagają?
– Aniołami Stróżami.
23. Czy wszyscy Aniołowie zostali posłuszni Panu Bogu?
– Niektórzy Aniołowie zbuntowali się i nie chcieli służyć Panu Bogu.
24. Jak nazywamy zbuntowanych Aniołów?
– szatanami, złymi duchami, diabłami.
25. Co czynią złe duchy?
– Złe duchy kuszą ludzi, aby nie słuchali Pana Boga.
26. Co człowiek ma dzięki duszy?
– ma rozum oraz wolną wolę, dzięki której może wybierać między dobrem a złem.
27. Jak nazywamy inaczej grzech pierworodny?
– grzechem dziedzicznym, bo przechodzi z rodziców na dzieci.
28. Kto był wolny od grzechu pierworodnego?
– Od grzechu pierworodnego była wolna tylko Najświętsza Panna, dlatego nazywamy Ją Niepokalanie Poczętą.
29. Jakie są rzeczy ostateczne człowieka?
– śmierć, sąd, piekło, czyściec, niebo.
30. Co to jest śmierć?
– to odłączenie się duszy od ciała człowieka. Patronem dobrej śmierci jest św. Józef. Dobra śmierć to śmierć w łasce uświęcającej.
31. Jaki sąd czeka człowieka po śmierci?
– Zaraz po śmierci-sąd szczegółowy, a po zmartwychwstaniu ciał-sąd ostateczny nad całą ludzkością.
32. Co to jest czyściec?
– to stan oczyszczenia po śmierci.
33. Co to jest niebo?
– to szczęście przebywania z Bogiem i aniołami.
34. Co to jest piekło?
– to stan wiecznej kary.
35. Co Pan Bóg uczynił, aby ludzie wiedzieli, jak mają postępować?
– Pan Bóg dał ludziom przykazania. Jest ich dziesięć. Inaczej Dekalog.
36. Jakie są jeszcze przykazania, które każdy katolik zachowywać powinien?
– Przykazania kościelne. Jest ich pięć.
37. Kto Kościołowi dał władzę ustanawiania przykazań?
– Sam Pan Jezus.
38. Co to jest sumienie?
– głos duszy, który mówi: „ to czyń, bo dobre; tamtego nie czyń, bo złe”.
39. Kiedy człowiek popełnia grzech?
– gdy świadomie i dobrowolnie przekracza przykazania Boże lub kościelne.
40. Czym jest grzech?
– jest przekroczeniem przykazań, może być ciężki (śmiertelny) lub lekki (powszedni).
41. Na czym polega grzech ciężki?
– człowiek przekracza przykazanie Boże lub kościelne w rzeczy ważnej. Świadomie, czyli z poznaniem złego i całkiem dobrowolnie (z własnej woli).
42. Na czym polega grzech lekki?
– na tym, że człowiek przekracza przykazanie Boże lub kościelne w rzeczy mniej ważnej, albo przekracza je w rzeczy ważnej lecz niezupełnie świadomie lub niezupełnie dobrowolnie.
43. Jakie nieszczęścia sprowadza na człowieka grzech?
– Grzech ciężki powoduje utratę łaski uświęcającej, sprowadza kary doczesne za życia, a po śmierci karę wieczną (piekło); grzech lekki nie powoduje utraty łaski uświęcającej lecz pozbawia człowieka wielu łask uczynkowych, sprowadza kary na ziemi lub w czyśćcu, przygłusza głos sumienia.
44. Jakie są źródła grzechu?
-szatan, nasze złe skłonności po grzechu pierworodnymi, złe otoczenie
45. Co to jest nałóg?
– to stała skłonność do popełniania tych samych grzechów.
46. Co to jest cnota?
– to stała skłonność do spełniania dobrych uczynków.
47. Co to są cnoty Boskie?
– to wiara, nadzieja, miłość.
48. Kim jest Jezus Chrystus?
– jest Synem Bożym, który stał się człowiekiem dla naszego zbawienia.
49. Co znaczy imię Jezus Chrystus? Jezus- Zbawiciel; Chrystus- Mesjasz, Pomazaniec Pański.
50. Kto jest Ojcem, Matką, Opiekunem Pana Jezusa? Ojcem Pana Jezusa jest Pan Bóg; Matką – Maryja; Opiekunem – święty Józef.
51. Skąd wiemy, że Pan Jezus jest Bogiem?
O tym, że Pan Jezus jest Bogiem wiemy gdyż:
– Powiedział o tym Pan Bóg i Pan Jezus
– Zaświadczyli to Apostołowie,
– Swoje wyznanie potwierdził Pan Jezus cudami, zwłaszcza zmartwychwstaniem.
52. Skąd wiemy, że Pan Jezus jest prawdziwym człowiekiem?
– mówią nam o tym: Ewangelia św., (bo narodził się z Matki, odczuwał głód, pragnienie, zmęczenie, cierpiał i umarł) oraz historycy rzymscy i żydowscy (Tacyt, Pliniusz).
53. Co to jest cud?
– to nadnaturalne działanie Boga w świat stworzony.
54. Wymień kilka cudów Pana Jezusa:
Przemienienie wody w wina w Kanie Galilejskiej, Rozmnożenie chleba, Uzdrowienie paralityka, Wskrzeszenie Łazarza, Zmartwychwstanie.
55. Wymień kilka przypowieści Pana Jezusa:
O synu marnotrawnym, O miłosiernym samarytaninie, O dobrym pasterzu, Robotnikach w winnicy, O talentach, O pszenicy i kąkolu.
56. Czego potrzebuje człowiek, aby mógł osiągnąć niebo?
– Człowiek, aby mógł osiągnąć niebo, potrzebuje pomocy łaski Bożej.
57. Jakie są rodzaje łaski Bożej?
– Łaska Boża jest uświęcająca i uczynkowa.
58. Co to jest łaska uświęcająca?
– Łaska uświęcająca jest to dar Boży, który daje nam życie nad przyrodzone, czyni nas dziećmi Bożymi i daje prawo do nieba.
59. Kiedy po raz pierwszy otrzymujemy łaskę uświęcającą?
– Po raz pierwszy otrzymujemy łaskę uświęcającą na Chrzcie świętym.
60. Kiedy traci człowiek łaskę uświęcającą?
– Łaskę uświęcającą traci człowiek, gdy popełni grzech ciężki.
61. Przez co możemy odzyskać utraconą łaskę uświęcającą?
– Utraconą łaskę uświęcającą możemy odzyskać przez Sakrament Pokuty.
62. Co to jest łaska uczynkowa?
– Łaska uczynkowa jest to pomoc Boża do spełniania dobrych uczynków, potrzebnych do zbawienia.
63. Kto założył Kościół katolicki?
– założył Pan Jezus- gromadząc wiernych (nowy Lud Boży), wybierając z nich 12 Apostołów i ustanawiając św. Piotra widzialną głową Kościoła.
64. Kto obecnie jest Głową Kościoła?
– niewidzialną Głową Kościoła jest Pan Jezus. Widzialną Głową kościoła jest następca św. Piotra, czyli Papież w Rzymie, obecnie Papież Leon XIV.
65. Jaką władzę dał Pan Jezus Kościołowi św.?
– nauczycielską, kapłańską i pasterską.
66. Jakie cechy posiada Kościół katolicki?
– jest jeden, święty, katolicki, czyli powszechny i apostolski.
67. Kim jest Duch Święty?
– to trzecia Osoba Boska, która pochodzi od Ojca i Syna.
68. Kiedy Duch Święty zstąpił na Apostołów?
– w dzień Zielonych Świąt, 10-go dnia po Wniebowstąpieniu Pana Jezusa.
69. Kiedy Duch Święty zstępuje na nas?
– przy chrzcie św., a w szczególny sposób w sakramencie bierzmowania.
70. Jaką rolę w Kościele spełniają biskupi i kapłani?
– biskupi są następcami apostołów, a kapłani współpracownikami biskupów.
71. Co to jest diecezja?
– diecezja jest to część Kościoła, którą rządzi Biskup-Ordynariusz. Diecezja dzieli się na dekanaty, dekanaty na parafie. Kilka diecezji tworzy metropolię-kilka metropolii tworzy prowincję kościelną.
72. Co oznacza słowo ,,bierzmowanie”?
– pochodzi od staropolskiego słowa ,,bierzmo” była to belka umacniająca strop. Celem bierzmowania jest, bowiem umocnienie nas w wierz.
73. Jakich łask udziela Bierzmowanie?
– Pomnaża łaskę uświęcającą.
– Wyciska na duszy niezatarty znak wyznawcy Chrystusowego.
– Daje siedem Darów Ducha Świętego.
– Daje łaskę uczynkową, abyśmy wiarę mężnie wyznawali, bronili jej i według niej żyli.
74. Przez co mamy pogłębiać wiarę?
– Przez modlitwę i czynny udział we Mszy świętej.
– Częstą spowiedź i Komunię świętą.
– Systematyczną katechizację.
– Przez czytanie Pisma świętego i książek katolickich.
75. Przez co człowiek może utracić wiarę?
Człowiek może utracić wiarę przez:
– Zaniedbanie pogłębiania wiedzy religijnej (np. katechizacji)
– Opuszczanie modlitwy, Mszy świętej.
– Lekceważenie przykazań Bożych.
76. Co to jest Krzyżmo święte?
– jest to mieszania oliwy i balsamu, poświęcona w Wielki Czwartek przez Ks. Biskupa w Katedrze.
77. Co to jest Najświętszy Sakrament?
– to prawdziwe Ciało i prawdziwa Krew Pana Jezusa pod postaciami chleba i wina.
78. Kto jest w Najświętszym Sakramencie?
– Pan Jezus żywy jako Bóg i Człowiek.
79. Jakie Sakramenty święte ustanowił Jezus na Ostatniej Wieczerzy?
– Sakrament Eucharystii i Sakrament Kapłaństwa.
80. Co to jest Komunia święta?
– Przyjmowanie Najświętszego Sakramentu, czyli pożywanie Ciała i Krwi Pana Jezusa pod postaciami chleba i wina.
81. Kto może przyjmować Komunię świętą?
– Każdy, kto jest w stanie łaski uświęcającej, nie ma na duszy grzechu śmiertelnego.
82. Wymień obowiązujące, nakazane święta kościelne:
Boże Narodzenie (25 grudnia)
Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki (Nowy Rok- 1 stycznia)
Uroczystość Objawienia Pańskiego (Trzech Króli- 6 stycznia)
Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa (Boże Ciało)
Uroczystość Wniebowzięcia NMP (15 sierpnia)
Uroczystość Wszystkich Świętych (1 listopada)
83. W jakim celu Kościół św. nakazuje post?
– abyśmy pokutowali za grzechy, abyśmy wyrabiali w sobie silną wolę.
84. Jakie znasz rodzaje postów?
– co do jakości (mięsa) i co do ilości (3 razy dziennie)
85. Kiedy należy zachować wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych?
– w każdy piątek
86. Kiedy należy zachować post jakościowy i ilościowy?
– w Środę Popielcową i Wielki Piątek.
87. Co to są sakramentalia?
– to rzeczy poświęcone oraz poświęcenia i błogosławieństwa, które ustanowił Kościół święty dla dobra duszy i ciała.
88. Wymień przykładowe sakramentalia?
– poświęcenie wody, domu, samochodu, medalika, krzyża, pogrzeb
89. Co to jest Sobór Powszechny?
– to zebranie biskupów z całego świata pod przewodnictwem papieża w celu omówienia najważniejszych spraw całego Kościoła.
90. Kiedy był ostatni Sobór Powszechny i jaki był jego cel?
– odbył się w latach 1962-1965, Sobór Watykański. Zaczął go Papież Jan XXIII, a zakończył Paweł VI. Celem jego była odnowa Kościoła.
LITURGIA SŁOWA BOŻEGO
I czytanie * Dz 2,1-6.14.22b-23.32-33
Zesłanie Ducha Świętego
Kiedy nadszedł dzień Pięćdziesiątnicy, znajdowali się wszyscy razem na tym samym miejscu. Nagle dał się słyszeć z nieba szum, jakby uderzenie gwałtownego wiatru, i napełnił cały dom, w którym przebywali. Ukazały się im też języki jakby z ognia, które się rozdzieliły, i na każdym z nich spoczął jeden. I wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i zaczęli mówić obcymi językami, tak jak im Duch pozwalał mówić. Przebywali wtedy w Jerozolimie pobożni Żydzi ze wszystkich narodów pod słońcem. Kiedy więc powstał ów szum, zbiegli się tłumnie i zdumieli, bo każdy słyszał, jak przemawiali w jego własnym języku. Wtedy stanął Piotr razem z Jedenastoma i przemówił do nich donośnym głosem: „Mężowie Judejczycy i wszyscy mieszkańcy Jerozolimy, przyjmijcie do wiadomości i posłuchajcie uważnie mych słów. Jezusa Nazarejczyka, Męża, którego posłannictwo Bóg potwierdził wam niezwykłymi czynami, cudami i znakami, jakich Bóg przez Niego dokonał wśród was, o czym sami wiecie, tego Męża, który z woli, postanowienia i przewidzenia Bożego został wydany, przybiliście rękami bezbożnych do krzyża i zabiliście. Tego właśnie Jezusa wskrzesił Bóg, a my wszyscy jesteśmy tego świadkami. Wyniesiony na prawicę Boga, otrzymał od Ojca obietnicę Ducha Świętego i zesłał Go, jak to sami widzicie i słyszycie”.
Psalm responsoryjny * Ps 117,1-2
Idźcie i głoście światu Ewangelię
Chwalcie Pana, wszystkie narody,
wysławiajcie Go, wszystkie ludy,
bo potężna nad nami Jego łaska,
a wierność Pana trwa na wieki.
Śpiew przed Ewangelią * J 14,26
Duch Święty wszystkiego was nauczy;
przypomni wam wszystko, co wam powiedziałem.
Ewangelia (poniższa – J 14,23-26 – albo inna)
Jezus powiedział do swoich uczniów: „Jeśli Mnie kto miłuje, będzie zachowywał moją naukę, a Ojciec mój umiłuje go, i przyjdziemy do niego, i będziemy w nim przebywać. Kto Mnie nie miłuje, ten nie zachowuje słów moich. A nauka, którą słyszycie, nie jest moja, ale Tego, który Mnie posłał, Ojca. To wam powiedziałem przebywając wśród was. A Pocieszyciel, Duch Święty, którego Ojciec pośle w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co Ja wam powiedziałem”.
Po ewangelii biskup (i kapłani, którzy mu pomagają) siadają na przygotowanych krzesłach. Zależnie od miejscowego zwyczaju kandydatów do bierzmowania przedstawia proboszcz albo inny kapłan, albo diakon, albo katecheta, w ten sposób: jeżeli to możliwe, każdego kandydata wzywa się imiennie i pojedynczo wchodzą oni do prezbiterium; jeżeli są to dzieci, prowadzi je jeden ze świadków bierzmowania albo jedno z rodziców. Kandydaci stają przed celebransem. Jeżeli jest bardzo wielu kandydatów do bierzmowania, nie wzywa się ich imiennie, lecz ustawia w odpowiednim miejscu przed biskupem.
Kapłan: Czcigodny Ojcze, Kościół święty prosi przeze mnie o udzielenie sakramentu bierzmowania zgromadzonej tu młodzieży.
Biskup: Czy młodzież ta wie, jak wielki dar otrzymuje w tym sakramencie i czy przygotowała się należycie do jego przyjęcia?
Kapłan: Jestem przekonany, że wszyscy przygotowali się do bierzmowania, uczestniczyli bowiem przez szereg dni w słuchaniu słowa Bożego i wspólnej modlitwie oraz przystąpili do sakramentu pokuty.
Biskup: Droga Młodzieży, powiedzcie przed zgromadzonym tu Kościołem, jakich łask oczekujecie od Boga w tym sakramencie?
Kandydaci: Pragniemy, aby Duch Święty, którego otrzymamy, umocnił nas do mężnego wyznawania wiary i do postępowania według jej zasad.
Wszyscy: Amen.
HOMILIA
Biskup wygłasza homilię wyjaśniającą znaczenia sakramentu. Kończy ja w tych lub podobnych slowach:
A teraz, zanim otrzymacie Ducha Świętego, wspomnijcie na wiarę, którą wyznaliście na chrzcie świętym albo którą wasi rodzice i chrzestni wyznali razem z Kościołem w dniu waszego chrztu.
ODNOWIENIE PRZYRZECZEŃ CHRZCILENYCH
Biskup zadaje pytania kandydatom do bierzmowania, mówiąc:
Biskup: Pytam każdego z was:
Czy wyrzekasz się szatana, wszystkich jego spraw i zwodniczych obietnic?
Kandydaci: Wyrzekam się.
Biskup: Czy wierzysz w Boga Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi?
Kandydaci: Wierzę.
Biskup: Czy wierzysz w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego, narodzonego z Maryi Dziewicy, umęczonego i pogrzebanego, który powstał z martwych i zasiada po prawicy Ojca?
Kandydaci: Wierzę.
Biskup: Czy wierzysz w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela, którego masz dzisiaj otrzymać w sakramencie bierzmowania, tak jak Apostołowie otrzymali Go w dzień Pięćdziesiątnicy?
Kandydaci: Wierzę.
Biskup: Czy wierzysz w święty Kościół powszechny, obcowanie Świętych, odpuszczenie grzechów, zmartwychwstanie ciała i życie wieczne?
Kandydaci: Wierzę.
Do tego wyznania dołącza się biskup, głosząc wiarę Kościoła:
Taka jest nasza wiara. Taka jest wiara Kościoła, której wyznawanie jest naszą chlubą w Chrystusie Jezusie, Panu naszym.
Zgromadzenie wiernych wyraża swoją zgodę odpowiadając:
Wszyscy: Amen.
Jeżeli przemawiają za tym okoliczności, można tę formułę zastąpić inną, albo zaśpiewać odpowiednią pieśń, w której wspólnota jednogłośnie wyraziłaby swoją wiarę.
LITURGIA SAKRAMENTU
WŁOŻENIE RĄK
Biskup (wraz z kapłanami, którzy mu pomagają) stoi zwrócony do ludu i złożywszy ręce mówi:
Najmilsi, prośmy Boga Ojca wszechmogącego, aby łaskawie zesłał Ducha Świętego na te przybrane dzieci swoje, odrodzone już na chrzcie do życia wiecznego. Niech Duch Święty umocni je swoimi darami i przez swoje namaszczenie upodobni do Chrystusa, Syna Bożego.
Wszyscy przez chwilę modlą się w milczeniu. Biskup (i kapłani, którzy mu pomagają) wyciągają ręce nad kandydatami. Sam zaś biskup mówi:
Boże wszechmogący,
Ojcze naszego Pana, Jezusa Chrystusa,
który odrodziłeś te sługi swoje
przez wodę i Ducha Świętego
i uwolniłeś ich od grzechu,
ześlij na nich Ducha Świętego Pocieszyciela,
daj im ducha mądrości i rozumu,
ducha rady i męstwa,
ducha umiejętności i pobożności,
napełnij ich duchem bojaźni Twojej.
Przez Chrystusa, Pana naszego.
Wierni: Amen
NAMASZCZENIE KRZYŻMEM
Diakon podaje biskupowi święte krzyżmo. Kandydaci do bierzmowania pojedynczo podchodzą do biskupa albo jeśli przemawiają za tym okoliczności, biskup podchodzi do każdego kandydata. Świadek bierzmowania kładzie prawą rękę na ramieniu kandydata i podaje jego imię biskupowi albo kandydat sam podaje swoje imię.
Biskup zwilża wielki palec prawej ręki krzyżmem i kreśli nim znak krzyża na czole kandydata mówiąc:
N, PRZYJMIJ ZNAMIĘ DARU DUCHA ŚWIĘTEGO.
Bierzmowany: Amen.
Biskup dodaje: Pokój z tobą.
Bierzmowany: I z duchem twoim.
W czasie namaszczania można śpiewać odpowiednią pieśń. Po namaszczeniu biskup (i kapłani) myją ręce.
MODLITWA POWSZECHNA
LITURGIA EUCHARYSTYCZNA
BŁOGOSŁAWIEŃSTWO KOŃCOWE
Biskup: Bóg Ojciec wszechmogący, który was odrodził z wody i Ducha Świętego i uczynił swoimi przybranymi dziećmi, + niech was błogosławi i sprawi, abyście zawsze byli godni Jego ojcowskiej miłości.
Wszyscy: Amen.
Biskup: Jezus Chrystus, jedyny Syn Ojca Przedwiecznego, który obiecał, że Duch prawdy zostanie w Kościele, niech was błogosławi i umocni w wyznawaniu prawdziwej wiary.
Wszyscy: Amen.
Biskup: Duch Święty, który rozpalił ogień miłości w sercach uczniów, niech was błogosławi, zjednoczy i doprowadzi do radości Królestwa Bożego.
Wszyscy: Amen.
Biskup: Niech was błogosławi Bóg wszechmogący, Ojciec i Syn, + i Duch Święty.
Wszyscy: Amen.